door: Ton Doesburg.Beste vrienden,
Al enige jaren vraag ik aandacht voor de inzet van overheidsinvesteringen in Nederland.
Doelstelling van het Fonds Economische Structuurversterking, FES, was: de aardgasbaten zodanig investeren
dat Nederland als het gas op zal zijn een stevige basis onder de nationale economie heeft gelegd.
Kok en Geelhoed hebben de interdepartementale commissie die het geld verdeelde, de ICES, tegenwoordig ICRE, de
opdracht gegeven absolute prioriteit te leggen bij de Randstad. Dat is gelukt, zie bijgaand artikel.
Deze opdracht was probleemgeoriënteerd en niet gericht op de ontwikkeling van economisch
kansrijke gebieden / sectoren. Zo verloor de haven van Amsterdam de afgelopen 25 jaar
voortdurend marktaandeel, hetgeen in mindere mate ook gold en geldt voor de haven van
Rotterdam. Alleen de haven van Amsterdam kreeg al meer dan het hele Oosten van Nederland
in de afgelopen tien jaar! Natuurlijk, slecht mangement, en niet, dan wel laat aangepakte corruptie
alsmede een magere bedrijfsvoering droegen allemaal bij aan de slechte prestaties, maar waar
het om gaat is dat de investeringen in deze haven niets anders waren dan overheidsconsumptie,
soms zelfs beter te omschrijven als: “Goed geld naar kwaad geld gooien”.
Bijgaande artikelen ondersteunen mijn stelling; bij de komende verkiezingen zouden we er
eens over moeten spreken met degenen die zeggen ons in Den Haag te vertegenwoordigen.
Want er liggen al afspraken dat de verdeling in de komende 15 jaar zo moet blijven, ongeacht het
rendement van deze investeringsstrategie! Over de morele aspecten van de verdeling spreekt
overigens niemand, ook nog wel een aardig onderwerp, lijkt mij.
Let wel: voor wat betreft de lopende uitgaven gelden vergelijkbare zaken;
zo gaat van het cultuurbudget 80% naar de Randstad en geven wij per hoofd van de bevolking
twee maal zoveel geld uit in de vier “grote gemeenten” van de Randstad als elders. De OESO
kon hier geen economische rationale voor vinden; misschien ook nog een leuk onderwerp
bij de komende verkiezingen.
Met vriendelijke groet,
Ton Doesburg
APELDOORN – Het oosten en het noorden van het land profiteren ‘onthutsend weinig’ van het Fonds Economische Structuurversterking (de ‘aardgasgelden’). In de afgelopen tien jaar is 88% van de FES -middelen gestoken in projecten in het westen van het land. Het noorden en het oosten ontvingen niet meer dan één respectievelijk twee procent. Het zuiden kwam er met negen procent nog ‘redelijk’ vanaf.
De afdeling Midden van VNO-NCW (Flevoland, Utrecht, Overijssel en Gelderland) spreekt over een ‘absolute scheefgroei’ van de verdeling van de FES -middelen. Voorzitter Paul te Riele is geen voorstander van een nivellering van de aardgasgelden over de regio’s. ‘De euro moet geïnvesteerd worden daar waar hij het meeste oplevert. Maar de kansrijke groeiregio’s liggen niet alleen in het westen van het land.’
De werkgeversorganisatie reageert op een onderzoek van het Instituut voor Onderzoek van Overheidsgaven (IOO) naar de regionale spreiding van de aardgasgelden in de periode 1994-2004. De gelden uit het Fonds Economische Structuurversterking worden niet direct naar regio’s of projecten doorgesluisd, maar ingezet voor programma’s als het Infrastructuurfonds, de Betuwelijn, de hsl-zuid, verbetering van de stadseconomie, stedelijke vernieuwing en het Fonds Leefbaarheid. De verdeling over concrete projecten is een taak van de diverse ministeries.
Van de bijna euro 16 mrd die vanuit het FES aan de diverse fondsen en programma’s werd toegezegd, kon het IOO een kleine euro 14 mrd toedelen aan specifieke regio’s. Daarvan kwam circa euro 12,2 mrd terecht in het westen, euro 1,2 mrd in de zuidelijke provincies, euro 278 mln in het oosten en euro 139 mln in het noorden.
Het IOO spreekt over een ‘zeer scheve verdeling van de middelen over de landsdelen’. Die wordt overigens vooral veroorzaakt door bestedingen op het vlak van verkeer. De verdeling van de FES -gelden over kennisprojecten (euro 2,1 mrd) volgen bijvoorbeeld ‘redelijk’ de verdeling van de bevolking.
VNO-NCW Midden wijst erop dat in het oosten van het land slechts 2% van het aardgasgeld terecht is gekomen ‘terwijl daar 21% van alle Nederlanders woont’, aldus voorzitter Paul te Riele. Het aantal inwoners zegt op zich niets over de economische prestaties van een regio, maar er is volgens Te Riele wel degelijk een verband.
CPB hekelt ‘ongunstige’ besteding van FES-geld
AMSTERDAM – Investeringsvoorstellen voor kennisprojecten kregen van het kabinet geld uit het Fonds voor Economische Structuurversterking ( FES ), terwijl het Centraal Planbureau daarover negatief adviseerde.
Dit blijkt uit het gisteren verschenen CPB-document ‘Investeren in kennis en innovatie’. Eind maart besteedde het kabinet euro 141 mln aan innovatieprojecten, waarvan euro 61 mln naar projecten die door het CPB als ‘ongunstig’ zijn bestempeld.
Het CPB velde een oordeel over 24 projecten. ‘Ruim de helft van de ingediende projecten kan, ook na een serieuze aanpassing, niet voldoen aan de basiscriteria om tot een gunstig maatschappelijk rendement te komen’, meldt het CPB.
Het bureau bekeek de legitimiteit, de effectiviteit en de efficiëntie van de beoogde projecten. Slechts zes projectvoorstellen belandden in de categorie gunstig, vier werden als ‘gemengd’ en veertien als ‘ongunstig’ beoordeeld. Het beeld is slechter dan bij de vorige tranche.
Projecten die door het CPB als gunstig werden beoordeeld, kregen in totaal euro 37,9 mln uit het fonds. Vier projecten die bij het CPB in de categorie ‘ongunstig’ vielen, hebben samen euro 61 mln gekregen en euro 20 mln ging naar een project waarover het CPB een gemengd oordeel uitsprak. Een voorstel voor de invoering van een digitaal klantendossier, dat efficiencyverbeteringen wil realiseren door ict toe te passen, kreeg van het CPB het oordeel gunstig, maar geen geld. Een technostartersproject voor de creatieve industrie dat als gunstig werd beoordeeld, kreeg euro 5 mln in plaats van de beoogde euro 10 mln.
Projectleider Annemiek Verrips van het CPB is afhoudend over het feit dat het kabinet het oordeel van het bureau naast zich neer lijkt te leggen. ‘Onze taak is afgelopen. Het is een politieke besluitvorming. We gaan zeker niet lobbyen.’
Hoewel de toekenning het oordeel van het CPB niet weerspiegelt, slaat het kabinet dat oordeel niet in de wind, stelt een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken. ‘Het kabinet heeft eigen afwegingen, maar neemt de kritische kanttekeningen mee.’
Bij veel projecten zou de efficiency verbeteren door een hogere eigen bijdrage van belanghebbende instituten en bedrijven. Ook geven veel projecten geen helder beeld van hoe de voorgestelde activiteiten aansluiten bij de reeds bestaande infrastructuur, aldus het CPB.
Als oorzaak voor de mindere kwaliteit van de voorstellen, wijst het planbureau op de beperkte tijd die er is om projectvoorstellen voor te bereiden en op een mogelijk afnemen van de toegevoegde waarde van nieuwe initiatieven. Verrips: ‘De beste projecten zijn al eerder ingediend, dan komen daarna de mindere aan bod.’
De gelden uit het Fonds voor Economische Structuurversterking worden gevoed door extra aardgasbaten. In april pleitte de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid voor de oprichting van een ‘kapitaalfonds’ voor kennis en innovatie om de overheidsgelden slimmer en beter in te zetten. In maart noemde het IMF in een rapport over het Nederlandse begrotingsbeleid de uitgaven van het FES ‘ondoorzichtig’.
Enzovoorts, enzovoorts.
Geplaatst door ontbielzen 
Geplaatst door ontbielzen 
Geplaatst door ontbielzen 